الگوی ارزیابی خطرپذیری شهری در بلایای طبیعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

عضو هیات علمی بخش زلزله شناسی مهندسی و خطرپذیری

چکیده

به منظور تصمیم­گیری در مدیریت شهری با هدف توسعه پایدار، اطلاع از میزان خطرپذیری شهرها یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر است. به همین منظور، تعریف و تعیین الگو و چارچوب مشخصی لازم است تا ضمن انطباق با واقعیت­ها، از فرایند مشخص و علمی خطرپذیری تبعیت نماید. روش این مطالعه مروری و تحلیلی است که مطالعات مروری از طریق اسناد و مدارک مربوط به ده چارچوب تحقیقی تحلیل و ارزیابی خطرپذیری جمع­آوری و از نظر شمول مؤلفه‌های خطرپذیری توصیف و در نهایت تحلیل شده است. بررسی ده چارچوب منتخب نشان می­دهد در اکثر چارچوب­ها مؤلفه­های مربوط به خطرپذیری، دیدگاه چندمخاطره­ای، توجه به انواع آسیب­پذیری­ها، آموزش، تبادل اطلاعات و دانش و پایش مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس بررسی ده چارچوب منتخب، الگوی ارزیابی و تحلیل خطرپذیری بلایای طبیعی پیشنهاد گردید. مؤلفه­های اصلی این الگو شامل شناسایی و تحلیل مخاطرات چندگانه، تحلیل آسیب پذیری­های متنوع و المان­های تحت خطر است. از ویژگی­های مهم این الگو می­توان به چند مخاطره­ای بودن، تطابق کامل با مؤلفه­های خطرپذیری، جامع بودن، چندبخشی بودن، توجه و تمرکز بر همه المان­های تحت خطر، همه انواع آسیب­پذیری­ها و توجه به مخاطرات ثانویه اشاره نمود که قابلیت استفاده در همه سطوح استانی، شهری و حتی آبادی­ها را دارد و پایش، مرور و مشورت و آموزش در آن دیده شده است و خروجی­ها و نتایج آن در برنامه­ریزی­های مدیریت بحران و نیز راهکارهای کاهش خطرپذیری و ارتقای تاب­آوری شهری بسیار کاربردی است.

کلیدواژه‌ها