‌ارزیابی اثرهای حمل‌و‌نقل عمومی بر تغییرات کاربری زمین شهری ‌(مطالعه موردی منطقه هفت شهرداری تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 رئیس بخش ایمنی حمل و نقل مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی

2 کارشناس پژوهشی /بخش ایمنی پژوهشکده حمل و نقل - مرکز تحقیقات

3 کارشناس ارشد پژوهشکده حمل و نقل / مرکز تحقیقات راه مسکن و شهرسازی

چکیده

یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین عوامل توسعه و دگرگونی شهری، سیستم حمل‌و‌نقل همگانی است. در این پژوهش، تأثیر حمل‌و‌نقل عمومی و تغییرات کاربری زمین در منطقه هفت شهرداری تهران مورد بررسی قرارگرفته است. ابتدا برای هر یک از متغیرهای عمده تحقیق شاخص‌هایی تعریف‌شده و به مقایسه شاخص‌ها و میزان همبستگی آنها با استفاده از آزمون اسپیرمن در یک بازه زمانی ده ‌ساله پرداخته‌شده است. مقایسه این شاخص‌ها رابطه مستقیم و معکوس این دو متغیرها (حمل‌و‌نقل عمومی و کاربری زمین) را نشان می‌دهد. در ادامه از روش SWOT برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، تهدید و فرصت‌های منطقه در رابطه با حمل‌و‌نقل عمومی استفاده شده و در پایان روش QSPM نیز برای تکمیل آن ارائه و استراتژی‌هایی پیشنهادشده است. نتایج کلی تحقیق بیانگر تأثیرگذاری حمل‌و‌نقل عمومی یعنی مترو و BRT بر روی کاربری زمین در راستای تبدیل و یا تغییر کاربری‌ها در منطقه است. ایستگاه‌های حمل‌ونقل همگانی با جاذبه‌ای که ایجاد می‌کنند، می‌توانند به‌عنوان تأثیرگذارترین عناصر سیستم شهری در منطقه هفت شهرداری تهران تلقی شده و اثرهای آن در سال‌های آتی چشمگیرتر نیز باشد. چنین جاذبه‌ و تغییراتی در منطقه هفت شهرداری تهران در طی بازه زمانی موردمطالعه روند مورد انتظار را طی کرده است. به‌طورکلی، این روند موجب دسترسی به حمل‌و‌نقل عمومی و ترغیب توسعه و تحولات ساختار کالبدی منطقه شده است. از اثرهای توسعه حمل‌ونقل همگانی در این منطقه می‌توان به کاهش سهم کاربری‌های مسکونی، افزایش تراکم جمعیتی، افزایش سهم کاربری تجاری و اداری و فضای سبز اشاره کرد. درنهایت، راهبرد‌های توسعه فعالیت‌های سازگار با کاربری‌های منطقه (ضریب 481)، توسعه مناسب تسهیلات حمل‌ونقل عمومی در کل منطقه به‌منظور ارتقای دسترسی و عدالت (ضریب 472)، افزایش پیوستگی بین شیوه‌های حمل‌ونقل و ارتقای پیاده مداری (ضریب 461)، افزایش ترکیب کاربری و توسعه خدمات در محلات (ضریب 436) به ترتیب میزان امتیاز کسب‌شده، به‌عنوان اولویت پیشنهاد گردید.

کلیدواژه‌ها